Slow Food Samsun

Nutrition Project Class

2011-10-05T03:46:00.000-07:00

2011-06-01T04:35:00.000-07:00

yeni sezon

2011-05-26T04:44:00.000-07:00

Heyy 2011

2011-01-09T03:39:00.000-08:00

Yeni yıl yeni umut

OMLET COCUK ETKINLIGI

2010-02-16T04:25:00.000-08:00

2010-02-16T04:21:00.000-08:00

Beslenme dersi etkinlikleri başladı.
TED Genel merkezi ile ortak yürütülen ‘Beslenme Dersi Öğretim Programı’ çalışması ile ilgili olarak Eğitim Uzmanı Biriz Kutoğlu ve Eğitim Danışmanı Arzu Eralp, 11.02.2010 tarihinde okulumuzda çalışma yaptılar.
TED Samsun Koleji tarafından hazırlanan ‘Beslenme Dersi Öğretim Programı’’nın pilot uygulama süreci başlatıldı. Beslenme Dersi Öğretim Programı’nın OMLET ÇOCUK etkinliği uygulandı ve komisyon tarafından değerlendirildi. Beslenme Dersi Öğretim Programı pilot uygulamasının TED Samsun Koleji’nde 1 Mart itibariyle uygulanmasına karar verildi.

HAYDİ HAMSİ PARTİSİNE

2009-12-08T05:01:00.000-08:00

Hamsi-Anchovy Party

Convivium: SAMSUN

10 December 2009

ONDOKUZMAYIS-SAMSUN, Turkey
Hamsi-Anchovy which is unique to Black sea is different from all other fish due to its fine taste that could make one addicted. With our Anchovy Party we would like to bring all the pollution that goes into Black sea to peoples' attention. Every passing year anchovies are affected more and more by pollution. Like all other endangered Black sea fish species, the Anchovy of Black sea is nearing extinction. We will hold our party on the beach of Black sea and fill our table with good, clean and fair food of our cuisine while having an Anchovy BBQ.

Coordinator: Tahsin Özbek
Contact: tahsin_ozbek@hotmail.com 0090 362 4391199

Location of Terra Madre Day event:
Samsun
Yörükler köyü Subatar ormanı Cernek
55000 ONDOKUZMAYIS-SAMSUN
Karadeniz, Turkey

GIDANIN GELECEĞİ KARANLIK

2009-10-27T09:05:00.000-07:00

GDO’lara İzin Veren Yönetmelik Yayımlandı
ÜRETİCİLER VE TÜKETİCİLER BÜYÜK TEHDİT ALTINDA!!!

Tohumluklar dışındaki genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünlerini içeren gıda ve yem maddeleri hakkında karar verme, işleme, ithalat, ihracat, izleme, tescil, etiketleme, kontrol ve denetim ile ilgili usul ve esasları kapsayan “Gıda Ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar Ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol Ve Denetimine Dair Yönetmelik”
26.10.2009 tarih ve 27388 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe girdi

2009-08-24T02:00:00.000-07:00

Kaybolan bir cins: GERZE HACI GADI HOROZU VE TAVUĞU

Kaybolan önemli değerlerimiziden birisi de Hacı Gadı Horozu ve Tavuğu. Anadolunun asil soylu cinslerinden, Horozları kavgada cesur ve gururlu, her şafakta şaşmaz saat gibi çınlar ötmesi. Tavukları uysal ve iri, yumurtaları çift sarılı ve oldukça lezzetli, besleyici değeri yüksek.

Sinop'un Gerze ilçesine has olan bu cins nerdeyse kaybolacak kadar azaldı. Son tavuk kıyımından epey nasibini alan 'Hacı Gadı' lezzetiyle 41 günlük piliçlere inat yaşamak istiyor.

Tad Eğitimi Başladı

2008-12-23T00:11:00.000-08:00

Çocuklarımız herşeyimiz.

Sağlıklı beslenme için mutlaka eğitim almak gerekiyor. Artık o eski dönemlerde olan mutfak anlayışımız değişiyor. Çocukların henüz okul sıralarında hatta Anaokulunda Sağlıklı beslenme konusunda farkındalık yaratmak için ilk çalışmalarımıza başlıyoruz. İlk dersimiz sağlıklı yiyecekler: Makarna, Zeytinyağı, Tereyağı, Balık yağı (Omega 3), Çeşitli sebzeler, Süt, Yoğurt, Yumurta. Ama mutlaka organik olmalı. Çocuklar gerçek yiyeceklerin farkına varıyorlar ve bizzat uygulayarak tadıyorlar.

2008-11-12T02:33:00.000-08:00

Terra Madre 2008

Terra Madre 2008 Deneyimlerim:

İstanbul’dan başlayan uçak yolculuğumuz önce Münih havaalanısonra Torino Caselle havaalanında bitti. Bizi bekleyen Slow Foodgönüllülerinin transferiyle açılış seremonisinin yapılacağıPalaIsozaki’de yerimizi aldık. Salon öyle dolmuştu ki şaşırdık kaldık. Salon 153 ülkeden 6000 den fazla delege, 1000 Aşçı, 400Üniversite öğretim elemanı, 1000 genç ve dünyanın birçok yerindengelen 250 müzisyen ile dolmuştu. İyi-Temiz-Adil sloganıyla, TerraMadre 2008'de müzik ve gençler ön plandaydı. Salonun birçok yerindeve birçok ülkeden müzisyenler vardı. Davul ve ritim elemanlarıbaşımızı hangi yöne çevireceğimizi şaşırtmıştı. Özellikle Sardunyalı dansçılar ve müzisyenler beni büyüledi. Yüzleri siyah maskeli,sırtında ise çeşitli boy çanlar ile özel kıyafetler giymiş budansçıların, salonun içinde dans ederek yaptıkları müzik görülmeyedeğerdi. Bayrak seremonisinde bizim bayrağı, geçen yıl vefat edenÇamlıhemşinli Bal üreticisi Veli Gülas’ın oğlu Behçet gururlataşıyordu.Açılış konuşmalarında bence Terra Madre 2008 e damgasınıvuran Amerikalı genç Sam Levin’di. Geleceğimize olan inancın çocuklarve gençlerde olduğunu iyi bilen ve bu görüntüsünü binlerce insanınönünde o kendine olan özgüveniyle çok güzel bir konuşma yaptı. YineHindistanlı Vandana Shiva çoşkulu ve duygulu bir konuşma yaptı. SıraCarlo Petrini’ye geldiğinde binlerce insan ayaktaydı. Carlo, gençlerve çocukların bu dünyanın temiz geleceği için bir umut olduğunu veTerra Madre’nin bu yönüyle önemini anlattı. Amerika başkanınındeğişmesinin dünya için bir umut olduğunu söyledi.Açılış Seremoni bittikten sonra bizim Türk grubunun büyükçoğunluğu Asti’ye giderken biz Akademisyenler grubu akşam yemeği içinTerra Madre’nin yapıldığı salon olan ‘Oval Lingotto’ götürüldük.Yemekten sonra ben ve Rıdvan Hoca (Yurtseven/ Gökçeada Convivium)Şehir merkezindeki bir üniversitenin yurduna götürüldük. Biz şanslıydık çünkü bu öğrenci yurdu bir Rezidansa benziyordu ve herkese bir oda düştü. Mutlu bir tesadüf eseri çok iyi donanımlı ve bir o kadar da meraklı bir Maltalı Antropolog olan Carmel Cassar ile aynıRezidansı paylaştık. Ben onun tarih ve İtalya hakkındaki bilgilerini paylaştım. Rıdvan hoca ise beni hayatımda hiç gülmediğim kadar güldürdü. O soğukkanlı hoca görünümünün altında müthiş bir espiri dehası yatıyor. Onları tanımaktan ve anlamaktan çok mutlu oldum. Minnettarım onlara.İtalyanlar mağrur Roma imparatoru gibi hiç dil bilmiyorlar. İhtiyacı olan İtalyanca öğrensin! Bu arada İtalyanların bir özelliğini dahaöğrendik. Çok sevimli ve ilgili olmalarına rağmen insanı çokbekletiyorlar!. Şöyle ki; harekete geçmeden önce birkaç görevli kendiarasında uzun uzun ve yüksek sesle tartışıp konuşuyorlar, sonratelefonlara sarılıp (muhtemelen merkeze) danışıyorlar. Sonra tekrarkendi aralarında konuşuyorlar ve en sonunda harekete geçiyorlar. Buda zaman alıyor ama yinede(Bence) sevimliliklerinden çok fazla şeykaybetmiyorlar. İlk gün çok geç saatlerde de olsa yerimize ulaştıkİlk gün o kadar çok ayakta bekledik ki neredeyse bütünakademisyenlerle -nerede kalacaksınız muhabbeti sayesinde- tanıştık.Çad’dan gelen bir akademisyen olan Tidjani Abdelsalam öyle yorulmuştuki nerdeyse düşüp bayılacaktı. Sonraki günlerde hep selamlaştık.Şehir merkezinde Via Roma ve Duomo manastırına çok yakın bir yerdekaldık. Bu yüzden her akşam şehri gezebildik. İlk izlenimim bu şehir(Di Citta Torino) Prag veya eski doğu bloku başkentlerini andırıyorolmasıydı. Ama mutlaka görülmesi gereken müthiş güzel bir şehir.Şehir ızgara planla yapılmış, bütün yollar birbirini dik kesiyor,kaybolmanız zor ihtimal. Bu şehirde herkes birbirine bir şeylersoruyor. En sonunda iki yaşlı bayana da yolu tarif etmek zorundakaldık. Neyse ki yanımda Carmel İtalyanca biliyor.24 Ekim de sabah servis otobüsüyle Terra Madre 2008 in yapıldığı OvalLingotto ya gittik. İlk gün ayaklarım beni ülke gruplarınıntoplantılarının yapıldığı salonların Afrika grubuna götürdü.Kendilerini var edebilmenin ağırlığını gözlerinde görebildiğiminsanlardı onlar. Onlar obez dünyanın kara derili kara talihli açinsanlarıydı.Açlığın acısını, salonda geleneksel kıyafetler içindeki bir kadınındağıttığı kavrulmuş buğday tanesinde gördüm!.Öğlen yemekleri tüm delegelere bütün günler verildi. İlk gün öğlenyemeği için oluşan kuyrukta Rıdvan hoca, Maltalı Carmel, Amerikalıbir hoca ve Paraguaylı bir kişiyle sohbetimiz öyle koyuydu ki ayaktayemek sırası hiç zorumuza gitmemişti. Öğle yemeği mükemmeldi.Banketteki yemek tepsileri dolup dolup boşalıyordu. Üç gün boyuncaİtalya Slow Food gönüllüleri bıkmadan usanmadan çalıştılar. Yukarıkafeterya da ise Lavazza sürekli kahve veriyordu.Bilet ve sigara almak için ‘Tabacco’ adı verilen küçük dükkanlardanbilet alarak saat 5 civarında bir otobüse atlayarak Oval Lingotto danPorto Nuovo ya gittik. Bu tren istasyonundan Rezidansımıza olanyürüme mesafesinde Via Roma, Palazzo Madamo, Duomo gibi yerlerigezerek yürüdük. Rezidansımızda pencereyi açınca hemen karşısındakikilise çok güzel manzara oluşturuyordu. Benim ilk hissettiğim akşamolunca burnuma odun fırınlarının (Pizza için) kokusunun gelmesiydi.Böylece akşam yemeğinde ne yiyeceğimiz de belli olmuştu.25 Ekimde benim de forumlarına dâhil olduğum toplantı odalarınagiderek seminerleri takip ettim. Benim üzerinde çalıştığım bazıkonular için çok verimli toplantılar oldu. Bu arada üniversitelerarası network ve öğrenci/akademisyen değişimi ile ilgili olarak bilgialışverişinde bulunduk. UNISG te bir master öğrencisi olan Evrim(Yörük) ile tanıştıkTerra Madre’nin yapıldığı yerin yanındaki Salone Del Gusto’ yuistediğim gibi gezemedim. Salone deki ilk izlenimim buranın birazfazla kapitalize olduğuydu. Dünyanın her tarafından binlerce ürün veyiyecek bir fuardaki gibi tanıtılıyordu. Birçok ürünü tatma fırsatınıbulduğum için çok şanslı bir insan olarak öleceğim. Özellikle bazıbalzamik sirke çeşitleri, Sicilya’nın o müthiş tatları, zeytinyağları, Asti’nin beyaz şarabı ve siyah bira çok ilgimi çekti. Bu arada Sicilyalı bir grup müzisyenin geleneksel kıyafetleriyle yaptıkları müzik ilgi çekiciydi. AyrıcaTerra Madre giriş kapısında müzik sürekli devam ediyordu. Bazıyerlerdeki tadım atölyelerinde birçok besin, yemek ve tatlıtanıtılıyordu. Bunların hepsine ulaşmak için oranın en az 5 günboyunca gezilmesi gerektiğine inanıyorum.Terra Madre’nin bir bölümünde ise Slow Food üreticileri Presidia vardı. Birçok ülkeden birçok çeşidin tanıtıldığı önemli bir yerdi. Akşamları yerimize döner dönmez şişmiş ayaklarımızı suya sokarakbiraz dindirip tekrar şehri gezmek ve akşam yemeği yemek için yollaradüşüyorduk. Özellikle keşfettiğimiz bir Sicilya restoranı çok müthişyemekler yapıyordu. Fiyatları ise çok pahalı sayılmazdı. Benözellikle Sicilya salatası, Pizza ve Arancini’yi çok beğendim. Son gün Terra Madre’den ayrılırken şehrin önemli müzelerinden MısırMüzesini kapanışına 1 saat kala gezebildik. Çok önemli bir Mısır müzesinin Torino da oluşu ilgimizi çok çekti. İtalyanlar bir yolunubulup o koca heykel ve eserleri Torino’ya taşımanın bir yolunubulmuşlar.Son gece yine erken uyuyamadık. Üçümüz (Ben, Rıdvan Hoca, Carmel)gelecekte ne yapacağımızın yolunu çizmeye çalıştık.Terra Madre 2008, bildiğim ve inandığım yolumda yürürken bana –buyaptığın doğru-dedirtti.

Ne mutlu bana!

28/10/2008

Tahsin ÖZBEK

Manda konusu

2008-06-24T13:56:00.000-07:00

Slow food Samsun olarak birkaç arkadaşımızla Mandalar ile ilgiliyaptığımız çalışmalar önemli bir sinerji oluşturdu.

Artık içinde Valilik, Ondokuzmayıs Üniversitesi, Doğa derneği, Manda birliği ve bizim bulunduğumuzbir platform oluşturuldu. Mandalar hakkında yapılan çalışma bir proje ile başlatıldı. Bizim çeltik ekimi için atılan helbisitlerin Kızılırmak deltasını ve Subatar ormanlarını dolayısıyla mandaları yok etmesi ile başlattığımızbir projeydi bu. Şimdi Doğa derneğinin başkanlığında yapılıyor olması bizim için gurur verici ve sevindirici bir olay. Artık kızılırmak deltasında mandalar olacak ve mozarella peyniri de üretilebilecek.

24/06/2008

2007-11-26T13:25:00.000-08:00

Karadeniz kirleniyor, Balıklar tükeniyor

2007-11-26T05:40:00.001-08:00

Karadeniz kirleniyor, Balıklar tükeniyor…
Karadeniz hızla kirleniyor. Özellikle çevre ülkelerin nehirlerinden gelen kirli sular her geçen gün bu yokoluşu hızlandırıyor. Uzmanlar özellikle Tuna nehrinin bu kirlilikte önemli katkısı olduğunu söylüyorlar. Ülkemizde Karadeniz kıyılarındaki şehirlerin evsel ve endüstriyel atıkları (özellikle deterjanlar) ve diğer ülkelerdeki bu kirli akış, sadece Karadeniz ekosistemini etkilemiyor. Karadeniz Marmara denizini, sırasıyla Ege’yi ve Akdeniz’in kirlenmesine ve ekosistemin değişmesine ve özellikle önemli bir değer olan balıkların bazı türlerinin yokolmasına diğerlerinin de azalmasına sebep olmaktadır. Öyleyse Akdeniz sahillerindeki kirlenme de bu küresel ve birbirini ardıl şekilde etkileyen değişmenin etkisindedir. Bu anlamda küresel bir yeni anlayışa ihtiyaç var. Çünkü yapılan hiçbir çaba Karadeniz’in hızla kirlenmesine engel olamıyor. Buna son yıllarda Amerika kıyılarında yaşayan ve gemilerin su depolarından Karadeniz’e taşınan bir tür Denizanasının (Mnemıopsis) hızla üreyerek özellikle küçük balıkları azaltması da eklendi. Böyle sorunlar, balıkçıların artık tek bir balığın bile hareketlerini inceleyen acımasız teknoloji sonrasında yapmış oldukları Karadeniz doğasına aykırı avlanmanın önüne geçmiştir.
Sinop Üniversitesi Su ürünleri fakültesi Dekanı, Prof. Dr Levent Bat ve ekibi bu konuda önemli çalışmalar yapmaktadır. Özellikle son 25-30 yıl içinde büyük nehirler yolu ile yaşanan kirlenmenin Karadeniz'in ekosisteminde önemli değişiklere neden olduğunu bildiren Bat, bir an önce harekete geçilmesi gerektiğini bildirmektedir. Buna karşı kıyıda Kerç boğazında yaşanan petrol tankeri faciasını da eklemek gerekiyor. Şimdilik kıyılarımızı etkilemeyen ancak kış rüzgarlarıyla denize dökülen petrol kıyımıza vurmaya başlayacaktır. Ama her şeyden önce Karadeniz eko-sisteminin her geçen gün kirlenmesine sebep olacaktır.
Biz Samsun Slow food olarak bu konuda bir farkındalık yaratmak ve Karadeniz’e duyarlı bir bilinç oluşturmayı öncelikli hedef olarak görüyoruz. Bununla ilgili olguları şöyle özetlemek gerekiyor;
1- Karadeniz’in kirlenmesinde en önemli etken başta Tuna nehri olmak Karadeniz’e dökülen nehirlerin endüstriyel ve evsel (özellikle deterjanlar) kirli atık sularıdır.
2- Karadeniz kıyısında bulunan şehir ve yerleşim birimlerinin kanalizasyonlarının denizi kirletmesidir.
3- Son yıllarda kullanımı hızla artan tarım ilaçlarının (Pestisitler) yağmur sularıyla nehirleri ve denizi kirletmesidir.
4- Gelişen teknoloji ile balık avlamanın orantısız bir şekilde artışı. Özellikle balık avlamanın artık bazı kotalarla yapılması sağlanmalı.
5- Bu kirlilik sonucu bozulan eko-sistem de bazı türler (Kofana, Torik, Çinekop) tamamen yok olmuş kalanlar da hızla azalmaktadır. Özellikle bir tür deniz anası Mnemıopsis’in hamsi ile beslenmesi ve oluşan bu hamsi veya küçük balık kıtlığının bu balıklarla beslenen diğer balıkların (Mezgit, Uskumru, Kalkan, Palamut) azalmasına sebep olmaktadır.
6- Miktar olarak azalmanın dışında bazı dip balıklarının (Kalkan, Barbunya) bünyesinde artık önemli miktarda ağır metal veya toksinlerin olduğu düşünülmektedir. Bu da insan sağlığını etkileyebilir.
7- Özellikle geçimini balıkçılıkla sağlayan insanlarda önemli bir bilinç yaratmak için eğitim çalışması başlatılmalı.
8- Morfolojik açıdan Karadeniz derinleri Hidrojen sülfür den oluşan canlıların yaşayamadığı bir tabaka ile kaplıdır. Özellikle ağır metallerin (Bakır, civa, arsenik, mangan ve fenoller) kirli nehirlerle Karadeniz’e dökülmesi denizin adeta boğulmasına ve oksijensiz kalmasına sebep olmaktadır. Dolayısıyla bu kirlenme sonucunda 1980'lerde 800 bin ton olan balık potansiyeli, 100 bin tona kadar düşmüştür.
Tahsin ÖZBEK
SAMSUN

2007-11-26T05:39:00.001-08:00

Besin dünyasında bir devrim- Slow Food

Beslenmek insanın en temel ihtiyaçlarındandır. Bu temel ihtiyacımız yemek ile karşılanırken yemek yemek, ilkçağlardan beri kültürün, tarihin, antropolojinin temel öğelerinden birisi olmuştur. Artık ilkçağlardaki gibi avcılık ve toplayıcılık yapmasak bile soframızı birçok çeşit yemekle süsleyebiliyoruz. Besinin üretimi, tüketimi ve ekonomisi insanoğlunun bilinen yaklaşık 11 bin yıllık sürecinde yaşamın en temel dinamiklerinden birisi olmuştur. İnsanoğlu neolitik tarım devrimiyle birlikte ilk defa tükettiğinden fazlasını üretince bu artı değer insanoğlunu adeta başkalaştırmıştır. Bu değişim süreci insanoğlunun besin ihtiyacını güvenilir kaynaklarla ekip biçerek elde etmesini sağlamıştır.
İnsanoğlu besin konusunda artık ilk çağlardakinden farklı kaygılar taşımaktadır. Bu kaygılardan birisi artık geceler boyu aç kalmaktan çok besinin niteliği ve özelliği konusundadır. Tabi ki Afrika başta olmak üzere birçok Asya ülkesi insanlarının yaşamış olduğu açlığı saymazsak. Bu endişe tükettiğimiz besinlerin ne kadar sahici olduğu, nasıl üretildiği konusundadır. Kontrol edilemeyen bir tüketim çılgınlığının yaşandığı günümüzde, tekelleşmiş işletmelerin gıda konusunda yaptığı her türlü düzenbazlık artık önü alınır gibi değil. Genetiği değiştirilmiş organizmalı (G.D.O) gıdalar insanoğlunun kanında adeta serseri bir mayın gibi gezen toksinden başka ne olabilir ki? Ülkenize gelmiyor diye sevinemezsiniz çünkü birçok hazır gıdanın içinde bir şekilde varlar. Besinlerde usulsüz kullanılan hormon, gıda katkı maddeleri ve pestisitler de cabası. Bu konuda insanlığın ilk yapması gereken şey bilinçlenmek. Bilinçsiz bir tüketicinin yaşamış olduğu süreç; plastik cerrahiye çokça uğramış bir kadın ile aynı yatakta olan erkeğin yaşadıklarına benzer. Memesini sıkınca elinizde patlayabilir! Önümüzdeki yıllarda günümüz endüstriyel gıdalarıyla beslenen insanları ne gibi tehtidlerin beklediği ise tam bir muamma. Ama 18 yaşında kalp krizi geçiren gencecik insanların genetik, sigara içme veya kötü beslenmeden daha önemli bir nedeni olduğu çok açık.
İnsanoğlunun beslenme ve diyetetik tarihine bakılınca önemli bir noktası aydınlanma çağı olan 19. yy ile başlayan çağdaşlaşma ve sanayi devrimidir. Bilimsel aydınlanma ile besin konusunda hızla gelişen dünya, bütün hedefi kâr elde etmek olan tekelleşmiş şirketlerin dünyaya hükmetmesiyle devam ediyor. Gıda üretimi her geçen gün daha çok küreselleşen çok uluslu şirketlerin denetimine giriyor. İnsanoğluna daha fazla fayda sağlayacağı yalanıyla hareket eden bu şirketler üretirlerken bir taraftan yok oluşu hazırlıyorlar. Doğanın nasıl tahrip edilerek kirletildiği ve buna bağlı olarak dünyanın hızla ısındığını artık sağır sultan bile duydu. Bir gün bu şirketlerin sahipleri de bu dünyada yaşadığını anımsayacaklar ve zenginliğin faydasız olduğunu öğrenecekler. Zenginler bile uzay filmlerinde olduğu gibi bir tane tabletle beslenme zevksizliğini yaşamayı istemezler. Muhtemelen, çınar ağacı boyunda ve bir dalının mısır bir başka dalının buğday verdiği ağaçtan yapılan unun ekmeğini hiç yemek istemezler.
Modern ve dengeli beslenme anlayışı ile belirli düzende bir mönünün sunulduğu yemek tarzı ve kalori hesabı yapan diyetetik beslenme anlayışı bu yeni dünya düzenin bir parçası değilmidir! Sağlığımızı kazanmak için öncelikle yaşam tarzımızın ve hareket noktamızın ne olduğu önemlidir. Bu anlamda dünyada hızla büyüyen ve hareket tarzı doğaya saygılı ürünleri yetiştiren üreticileri destekleyen ve sofrayı bir zevk festivaline dönüştüren bir anlayış var. Kurulduğu 1986 yılından beri büyük ilgi gören bu hareketin adı Slow Food.
Slow Food hareketi, beslenme anlamında insanoğlunun tıpkı neolitik tarım devriminde olduğu gibi kontrolü kendi eline alma sürecidir. Sağlıklı, iyi ve adil üretilen gıdaları ve bu gıdalardan oluşmuş sofraları insanın yaşam tarzı haline getirilmesini savunan anlayış ile hareket ediyor. Slow Food hareketinin kurucusu ve başkanı Carlo Petrini, insanın tükettiği gıdaların nasıl üretildiğini bilmesinin önemli olduğunu ve insanın aynı zamanda bir yardımcı üretici olduğunu anlatıyor.
Slow Food 2006 yılı itibari ile 850 Convivium yerel topluluğuna ve dünya çapında 80.000 üyeye ulaşan; hızlı yemek ve hızlı yaşamı; insanların ne yediklerine karşı gittikçe azalan ilgisini ve kaybolan yerel yiyecekleri, yiyeceklerimizin nereden geldiğini, nasıl tadıldığını ve yemek tercihlerimizin dünyayı nasıl etkilediğini sorgulayan, kar amacı gütmeyen uluslar arası bir sivil toplum örgütü haline gelmiştir1.
İnsanların, dünyada henüz yaşarken, cennet sofrasını yaratmasının, devrim sayılacak Slow Food hareketi ile artık zor olmadığı görünüyor. 20/03/2007
Tahsin ÖZBEK

1- Slow Food Türkçe broşürü

Güzel Gözlü Kömüşler

2007-11-26T05:32:00.000-08:00

Güzel Gözlü Kömüşler
Mandalar konusunda burada da (Samsun) büyük sıkıntı var. Samsun'un Çarşamba, Ondokuzmayıs ilçesi ve Bafra da Manda besiciliği var. Özellikle bölgenin Subasar ormanı denilen yerde ve birçok gölün olduğu (Balık gölü, cernek v.d) yerler tam anlamıyla manda yetiştiriciliği için ülkemizin belkide en elverişli yeri/ veya yeriydi demek gerekiyor. Son zamanlarda kişisel olarak `ruhumun gıdası' nı arama yolculuğum ve Kömüş yoğurdu ve peyniri beni mandalarla bir şekilde ilişkilendirdi.
Özellikle Manda lokumu denilen ve ülkemizde eşi benzeri bulunmayan bir lokum çeşidi beni köylere ve su batar ormanlarında manda izinde yürümeme sebep oldu. Bu konuyla ilgili olarak ülkemizin büyük bir eksikliği var. 5-6 yıl öncesinde 400 bin civarında olan manda sayısı günümüzde 50-60 bine düşmüş. Böyle giderse ülkemizde soyu tükenmiş bir hayvanımız daha olacak. Yine bu konuda bildiğim kadarıyla araştırma yapan akademisyen yok gibi ve ilgili enstitüler de kapatılmış (Afyon).
Özellikle kaymağıyla meşhur Afyon da küresel ısınma ve göllerin giderek yokolması manda besiciliğini çok etkilemiş ve mandalar yok olmuştur. Ülkemizin en önemli yetiştiriciliği samsun da yapılmaktadır. Ancak bölgede bulunan subasar ormanları ve göller özellikle tarım ilaçları ve aşırı gübreleme sonucunda adeta zehir göllerine dönüşmüştür. Özellikle yer altı suları ve ülkemizin en önemli nehirlerinden olan Kızılırmak da bu kirlikten nasibini almaktadır. Bu kirlenme özellikle bu köylere yaptığım geziler sonucunda bildiğim
kadarıyla birçok Manda yavrusu-Malak- ölmesine sebep oluyor. Sınır tanımayan ve özgürlüğüne sonsuz bağlı olan kömüşler (Burada böyle diyorlar) aslında dünyanın en sağlam hayvanı olmasına rağmen hızla ölüyorlar. Son dönemlerde ise özellikle tarla sınırlarını bozmalarından dolayı bazı tarla sahipleri tarafından da kurşunlanarak öldürülmektedirler.
Bir Turizmci olarak Manda konusunun bana kalmasına mı üzüleyim, yoksa bu güzel gözlü bir o kadar akıllı hayvanların kurşunlanmasına mı üzüleyim bilemedim. Sadece paylaşmak istedim.
Özellikle ülkemizde hızla azalan mandaların bazı özellikleri şunlardır:
1-Mandalar özgürlüğüne düşkündür ve sınır tanımazlar.
2-Mandalar suyu çok severler. Manda su ile yaşar. Derisi siyah ve kalın olduğu için yazın vücut ısısı çok yükselir, hemen serinlemek ister. Onun için mutlaka göl, gölet, dere, bataklık gibi bir ortam arar. Orada dinlenir, serinler, rahatlar
3-Mandalar et için beslenirler ama sütü çok kıymetlidir, özellikle Manda sütünden krema ve lüle kaymağı üretildiği için diğer sütlere göre tercih edilir. Sütün rengi beyaz olduğundan, süt mamullerinde sıkça kullanılır. Bu konuda manda sütü inek sütünden daha ekonomiktir. Manda yoğurdu ve manda ayranı kendine ait aroma ve lezzetiyle alışkanlık yaratmaktadır
4-Manda etinden de faydalanılan bir hayvandır. Eti biraz sert ancak oldukça lezzetlidir. Özellikle Malak eti taze olarak tüketilen ve tercih edilen bir ettir. Manda etinden Sucuk, Pastırma yapılır
5-Mandalar yiyecek seçimi yapmazlar en önemsiz besinlerle kolayca beslenirler. Çok yiyen bir hayvandır. Özellikle bataklık kenarındaki hiçbir hayvanın yemediği dikenlerle bile beslenebilirler.
6- Manda (Bubalus Bubalis) Camış diye de bilinir. Türkiye'de Camız, Camış, Kömüş ve Donbey adları ile de anılır. Çoğunlukla ev hayvanı olarak tanınır. Yabani mandaların sayıları çok azalmıştır. Türkiye’de ev hayvanı olarak yetiştirilen mandaların sayısı 1982 yılında 1.002.000 iken, 2006 yılına kadar 104.965'e düşmüştür (DİE,2006). Mandaların soyu hızla tükenmektedir. Özellikle Afyon bölgesinde doğal göl ve ırmaklarda azalan sular sebebiyle artık manda yetiştiriciliği yapılamamaktadır.
7-Manda ülkemizin özellikle Karadeniz bölgesi, Marmara ve iç Anadolu bölgesinde yetişmektedir. Ve bu bölgelerde eskiden beri çeltik tarlalarının sürülmesi işini de uzun süreler yüklenmiştir
8-Güzel gözlü bir hayvandır. Anadolu’da adına türküler bile söylenmiştir. Özellikle ‘Manda yuva yapmış söğüt dalına’ türküsüyle düğününü yapmamış bir insanımız bile yoktur. Ama maalesef bazen kötü sözler için adı ‘camış’ diye geçer.
9-Manda yuva yapmış söğüt dalına’ türküsü çok saçma gibi görünse bile gerçekten de doğru olduğu ispatlanmış bir gerçektir.
10-Kaymağı, yoğurdu, ayranı, sucuğu, lokumu, dondurması, kreması, lüle kaymağı ve birçok leziz ürünleri insanlara sunar.
11-Manda çok duygulu ve hassas bir hayvandır. Özellikle süt sağımında hep aynı kişilerinin süt sağımı yapması gereklidir.
12-Rüyada Manda görmek hayırlara sebep olur. Rüyada manda görmek
başınız sıkıştığında yardım isteyebileceğiniz güçlü ve cesur dostlara sahipsiniz demektir.
Tahsin ÖZBEK

Balığın kör talihi

2007-11-26T05:24:00.000-08:00

Balığın kör talihi

Üç yanı denizlerle çevrili ülkemizde özellikle Karadeniz’de bol miktarda balık avlanır. Ama bir balık vardır ki ona balık gözüyle bakılmaz. Bu balık kulağına kar suyu kaçtığı zaman lezzeti artan ve insanda tiryakilik yaratan tadıyla Hamsi’dir. Öyle tezgahlarda diğer balıklar gibi değildir, tablaları süslemez, çoğu zaman kasalarda durur. Sıradandır. Mevsiminde kasası bile 9-10 liraya ancak alıcı bulur. Pek bir maddi bir değeri yoktur. Buna sebep olarak pazarlanma sorunları, depolanamaması, çabuk bozulması, işleme olanaklarının kısıtlı olması, balık yeme alışkanlığının olmaması v.b gibi etkenler sıralanabilir. Ama hangi sebep olursa olsun hiçbiri bu değerli balığın önemini azaltamaz. Öyle bol avlanır ki bazı yıllarda, neredeyse aralık ve ocak ayları boyunca bütün ülkeyi doyurabilir. Ama ne insanımızı doyurur, ne balıkçılar bundan faydalanabilir ne de ülkemiz ekonomisine bir değer katar!
Beslenme uzmanları balıkta bulunan Omega 3 ve Omega 6 nın insan beslenmesinde önemli bir yeri olduğunu söylerler. Ama bu bile insanımızda balık yememe alışkanlığını hemen değiştirecek gibi görünmüyor. Ülkemiz aslında bu konuda yeterli bilinç düzeyine ulaşmış değildir. “Balıkla ilgili mutfak kültürü, Akdeniz ve Karadeniz’de ihtiyaçtan fazla avlanma (Yunanlılar, Ruslar ve diğer filolar tarafından) ve tüketicilerin bir bölümünün yok olması gibi iki nedenle gitgide zayıfladı. Bugünkü İstanbul, imparatorluk zamanında olduğundan çok daha az uluslar arası bir kent; ayrıca süt ve et proteinleri kültürü garum** ve taze balık kültürünü alt etti.”1Tarihten beri gelen balık yememe alışkanlığı ile ilgili birçok örneğe sahibiz. Örneğin “Kanuni zamanında İstanbul’a gelen Avusturya elçisi padişahın Amasya’da olduğunu öğrenir ve yeniden yollara düşer. Yeşilırmak kıyılarına vardığında, suda iri kıyım balıklar görür. Oralarda duran bir köylüyü çağırıp bu balıkları nasıl tuttuklarını –tercüman yardımıyla- sorar ve hoş bir cevapla karşılaşır: ‘o hayvanlar tutulmaz, çünkü yanına yaklaşınca kaçıyorlar”2 Bizler balık yeme kültürüne sahip değiliz. Ama asıl önemlisi antik dönemlerden beri balığın özellikle Karadeniz’de avlanan balığın önemli bir ticari mal olduğudur. Karadeniz kıyısında kurulu kentlerin büyük bir kısmı antik dönemde birer ticaret kolonisi olarak kurulmuştu. Günümüzden yaklaşık 2500 yıl önce özellikle zeytinyağı ve şarap gibi önemli ticari mallar Akdeniz ve Ege deki Miletos veya diğer kentlerden Karadeniz kıyısındaki Sinop (Sinope), Samsun, (Amissos) Trabzon (Trapesus) gibi kentlerde satılır karşılığında özellikle tahıl ürünleri, kereste, değerli madenler alınırdı.3 Özellikle tahıl ambarı olan karşı kıyının Rusya ve Ukrayna gibi ülkelerden tahıl gemilerle Ege ve Akdeniz’deki önemli Helen kentlerine taşınırdı. Bu tahılların dışında özellikle Helen uygarlıklarında çok sevilen ve birçok yemeğe katılan bir tür sos olan Garum sosu için bol miktarda balık avlanarak Garum yapılırdı. Bu avlanan balıkların çoğu küçük balıklar başta da hamsi gelirdi. “Eugenia Sazla Prina Ricotti inceltilmiş ve baharatla işlem görmüş balık terbiyelerinden Oxyporum ve Worcestershire’ın içindekileri karşılaştırmalı olarak veriyor. Oxyporum: sirke, bal, Liqumen, karbiber, zencefil, hurma, kimyon, sedefotu. Worcestershire: sirke, pekmez, tuzlanmış hamsinin bıraktığı su, kırmızı biber, zencefil, demirhindi, soğan, soya suyu, yabanıl soğan, sarımsak.”4 Yine her türlü balığın salamurası ve tuzlamasının ticareti yapılırdı. Öyle ki bu ticaretten dolayı Antik Helen kentleri çok zengin olmuşlardı. Yani antik dönemde bile balık özellikle hamsi günümüzden daha kıymetli bir değerdi.

KAYNAKLAR

1 Boudan, Christian. (2006). Mutfak Savaşı, Damak Zevkinin Jeopolitiği, Ayrıntı yayınevi, İstanbul, Çeviren:Yaşar Avunç. Sy:183
2 BELGE, Murat, 2001, Tarih Boyunca Yemek kültürü, İletişim yayınları, İstanbul, Sy:314
3Atasoy, Sümer (1997), Amisos- Karadeniz kıyısında antik bir kent, Samoto A.Ş Samsun

4BOBER, Phyllis Pray, 2006, Kültür Sanat ve Mutfak, Kitap Yayınevi Ltd. Çev:Ülkün Tansel, İstanbul, Sy:182